Fjármálablogg
|
Undanfarið hefur dollar styrkst gagnvart evru. Ástæðan er fyrst og fremst betri hagtölur sem birst hafa undanfarnar vikur. Í Evrópu eru áfram vandamál varðandi fjármögnun jaðarríkja Evrusvæðisins, þ.e. Portúgal, Írlands, Grikklands og Spánar. Skuldaálag þeirra heldur áfram að hækka og eini aðilinn sem virðist kaupa skuldabréf þessara ríkja er Evrópski Seðlabankinn.
Mismunandi horfur í Evrópu og Bandaríkjunum hafa m.a. leitt til þess að dollari hefur styrkst. EURUSD er nú í 1,29 og hefur ekki verið svo lágur (sterkur dollar) síðan í september síðastliðnum. Líkur eru á að styrking USD haldi áfram um sinn.
ISH
|
|
Evran hefur verið að lækka síðustu daga, all hressilega mætti segja. Hefur farið úr 1,42 USD per EUR í 1,36 á 5 dögum.
Grikklandskrísan var í algleymingi í sumar og margir töldu að lönd eins og Spánn, Portúgal og Írland myndu brátt verða undir miklum þrýstingi vegna himinhárra ríkisskulda. Það virðist komið á daginn að þessar áhyggjur voru að einhverju leyti réttmætar. Skuldir ríkjanna fjögurra, eru nú um 2 trilljónir EUR við erlenda lánardrottna. Sérfræðingar ganga svo langt að segja að fjármálamarkaðir séu í reynd lokaðir þessum ríkjum.
Margir töldu að stórtækar björgunaraðgerðir Seðabanka Evrópu fyrr á þessu ári hefðu sefað markaði og fjárfesta. Svo virðist ekki vera og á ný er hætta á að ríkisskuldavandi Evrópu breiðist út. Slík þróun mun setja aukinn þrýsting á gengi EUR, til lækkunar.
AJ
|
|
Vaxtalækkun Seðlabankans var í takt við væntingar ALM. Það var hins vegar mest beðið eftir peningamálum og ummælum Más, en Seðlabankanum hefur verið legið á hálsi að tala óskýrt og jafnvel ógætilega um afnám gjaldeyrishafta.
Nú virðist bankinn viðurkenna að fyrstu skref, sem líkja má við hænuskref, verði í fyrsta lagi tekin í mars á næsta ári. Áður en til þess kemur þarf að endurskoða núverandi áætlun um afnám hafta frá grunni. Viðfangsefnið er flókið og verður því tímafrekt.
Höfum einnig í huga að höftin voru ekki sett á og verða ekki afnumin með ákvörðun Seðlabankans. Gjaldeyrishöftin eru til komin á grundvelli samnings milli ríkisstjórnarinnar og AGS.
Sú skoðun virðist einnig vera útbreidd í atvinnulífinu að áhætlun um afnám hafta og hugsanlegt flot krónunnar sé í besta falli óraunhæf, nema að fyrir liggi hver verði stefna landsins í gjaldeyris- og peningmálum horft til framtíðar.
AJ
|
|
Seðlabankastjóra og öðrum sérfræðingum SÍ hefur verið tíðrætt um gjaldeyrishöftin síðustu mánuði, ekki síst um vænt afnám þeirra. Umræða um afnám hefur yfirleitt valdið titringi á skuldabréfamarkaði. Verum minnug þróunar eftir síðustu vaxtabreytingu SÍ þegar ávöxtunarkrafa allra skuldabréfa rauk upp.
Á fundi íslensk-ameríska verzlunarráðsins í gær, og greint er frá í Morgunblaðinu í dag, nefndi Már þrjú skilyrði fyrir afnámi hafta:
- efnahagslegur stöðugleiki
- viðunandi gjaldeyrisforði
- traust bankakerfi.
Það er hægt að deila um hvort að þessum skilyrðum sé fullnægt eða ekki, og ef ekki þá hvenær. Niðurstaða ræðu Más er að höft verða afnumin í hænuskrefum og eftir fyrirfram kortlagðri atburðarás. En er ekki líklegt að höft verði þá fyrst afnumin, í reynd, þegar það er augljóst að hér á landi séu nægir fjárfestingakostir, bæði fyrir innlenda fjárfesta s.s. lífeyrissjóði og einnig þá erlendu t.d. með því að fjármagna bankakerfið þegar það kemst endanlega á koppinn. Ef slíkir kostir eru ekki fyrir hendi hér á landi, er líklegt að fjármagn leiti í verulegum mæli út úr landinu. Við virðumst því þurfa að lifa við „haftakrónu“ enn um sinn.
Fyrstu viðbrögð í morgun á skuldabréfamarkaði virðast benda til þess að markaðsaðilar ætli ekki að oftúlka ummæli seðlabankastjórans að þessu sinni.
AJ
|
|
Nú hefur aðstoðar seðlabankastjóri stigið fram og tónað niður umræðuna um að afnám gjaldeyrishafta sé á næsta leiti, en við síðustu vaxtabreytingu og á blaðamannafundi þar á eftir, mátti skilja að hafist yrði fljótlega handa við að afnema höftin.
Menn geta deilt um hvort að þessi ummæli hafi valdið því að verð á löngum skuldabréfum hafi verið í nánast frjálsu falli síðan. Það eru fleiri ástæður s.s. skuldsett stöðutaka sem er lokað með veðköllum og einföld hagnaðartaka eftir óvenju góða ávöxtun á þessum markaði. Í öllu falli hefur ávöxtunakrafa hækkað á löngum óverðtryggðum bréfum um allt að 200bp. Stjórnendurm Seðlabankans virðist nokkuð brugðið við þessa þróun, en undir venjulegum kringumstæðum ætti að túlka þessa breytingu að vaxtahækkunarfeli sé að hefjast. Það virðist þó ekki vera að gerast á næstunni.
Nú er rætt um að endurskoða þurfi tímarammann sem höft verða afnumin innan, og því haldið fram að Ísland þurfi að ávinna sér traust áður en höft verða afnumin, sem er eðli máls samkvæmt frekar huglægt hugtak. Einnig vekur athygli að SÍ vonast eftir því að fjárfestar sem stunda vaxtamunarviðskipti (e. carry trade) beini sjónum sínum aftur að Íslandi. Það verður mikilvægt að sjá næstu útspil SÍ um skipulag slíkra viðskipta, en þar þarf að læra af mistökunum sem gerð voru á árunum 2005-2007 þegar innstreymi gjaldeyris vegna jöklabréfa var ekki nýtt til að byggja upp gjaldeyrisforða landsins.
AJ
|
|
Japansbanki (BoJ) hóf inngrip á gjaldeyrismarkaði í nótt. Alltaf tíðindi og er þetta í fyrsta skipti í 6 ár sem bankinn beitir þessu úrræði. BoJ er reyndar frægur fyrir sín inngrip í sögulegu samhengi.
Gengi JPY gagnvart USD var komið í 82,87 við inngripin en skaust upp í 85,54. Líkleg stærð inngripa var um 17,5 milljarður dala. Eins og venjulega hóta þeir meiru. Ef einhver seðlabanki kann þetta þá er það BoJ og eru miðlarar ávalt á tánum þegar slíkar fréttir berast.
Ástæða inngripanna er einföld: Jenið hefur hækkað mjög mikið síðustu misseri og er hátt gengi farið að skerða samkeppnishæfni stóru útflutningsfyrirtækjanna. Eins og oft hefur komið fram hér á síðunni, vill enginn halda á „heitu kartöflunni“ sem í þessu tilviki er sterkur heimagjaldmiðill sem dregur úr hagvexti byggðum á útflutningi.
AJ
|
|
Jenið hefur verið að styrkjast á undanförnum vikum gagnvart helstu myntum. Krossinn USDJPY fór í 83,40 sem er 15 ára lágmark (sterkara jen) og ekkert virðist stöðva þessa leitni. Gengið er líklegt til að fara undir 80.
Japanski Seðlabankinn reynir eftir fremsta megni að vinna gegn styrkingu, m.a. með yfirlýsingum og hótunum um inngrip. Fjárfestar eru vantrúaðir á að Seðlabankinn geti unnið á móti styrkingunni enda er ólíklegt að hann fái aðstoð annarra seðlabanka eins og áður. Allir vilja halda sínum gjaldmiðli veikum til að örva heimahagkerfið.
Nikkei lækkaði um 2% í nótt, m.a. vegna væntinga fjárfesta að sterkt jen muni skaða útflutningsgreinar í Japan.
ISH
|
|
Seðlabanki Íslands og FME sendu rétt í þessu tilmæli til fjármálastofnana varðandi viðbrögð við dómi Hæstaréttar um gengistryggð lán. Efni tilmælanna er í stuttu máli að þau lán sem falla undir dóminn beri að endurreikna m.v. höfuðstól í krónum og lágmarksvexti Seðlabankans. Í þessu sambandi er vísað til 4. og 18. greina laga nr. 31/2001 um vexti og verðtryggingu.
4. grein ofangreindra laga segir í stuttu máli að sé vaxtaviðmið ekki tiltekið í lánasamningi beri að miða við lægstu vexti Seðlabankans. 18. grein segir hinsvegar: "Ef samningur um vexti eða annað endurgjald fyrir lánveitingu eða umlíðun skuldar eða dráttarvexti telst ógildur og hafi endurgjald verið greitt ber kröfuhafa að endurgreiða skuldara þá fjárhæð sem hann hefur þannig ranglega af honum haft. Við ákvörðun endurgreiðslu skal miða við vexti skv. 4. gr., eftir því sem við getur átt" (feitletrun er höfundar).
Af ofangreindu sést að forsenda ofangreindra tilmæla er að umræddir lánasamningar teljist ógildir. Í dómi héraðsdóms (mál nr. E-7206/2009) segir hinsvegar orðrétt: "Grundvöllur verðtryggingar samkvæmt samningi aðila, þ.e. ákvæði 4. og 7. gr. samningsins um gengistryggingu, er því í andstöðu við VI. kafla laga 38/2001 og því ógild. Skiptir þá hvorki máli hvort eftirlitsaðilar, eins og Seðlabanki og Fjármálaeftirlit, hafi vitað af samningunum og ekki gert athugasemdir né lögbundin úrræði eða samkomulag stjórnvalda við fjármálafyrirtæki til létta greiðslubyrði fólks í svipaðri stöðu og stefndi, eins og stefnandi byggir á. Samningurinn er á hinn bóginn ekki ógildur í heild sinni eins og stefndi heldur fram" (feitletrun er höfundar).
Í dómi Hæstaréttar segir (153/2010): "Fyrrnefnd ákvæði í 4. og 7. gr. samnings áfrýjanda og stefnda Jóhanns Rafns um gengistryggingu voru því í andstöðu við þessi fyrirmæli laganna og skuldbinda þau ekki stefndu af þeim sökum. Niðurstaða héraðsdóms verður því staðfest." Hæstiréttur tekur ekki afstöðu til þess hvort samningurinn í heild sinni sé gildur eða ógildur og um það ríkir því áfram óvissa.
Það er því ljóst að tilmæli Seðlabankans og FME eru byggð á óvissum grundvelli og þau líklega fyrst og fremst hugsuð til að koma hjólunum af stað aftur. Þetta styður einnig sá liður tilmælanna sem segir að: "tryggi að eigið fé verði einnig nægilegt til þess að mæta hugsanlegri rýrnun eigna umfram það sem 1. tölul. leiðir af sér", þar sem gefið er í skyn að afföll lánanna geti orðið meiri en ofangreind tilmæli hefðu í för með sér.
HHJ
|
|
|
|
